استاندارد آلایندگی یورو چیست؟

خودروسازان جهان طی سه دهه گذشته با الزامات سختگیرانه‌ای برای کنترل انتشار آلاینده‌ها مواجه شده‌اند که استاندارد آلایندگی یورو مهم‌ترین آن‌ها محسوب می‌شود. این مجموعه قوانین زیست‌محیطی تعیین می‌کند که هر خودرو چه میزان گازهای آلاینده می‌تواند از اگزوز خود منتشر کند. شناخت این استانداردها برای انتخاب قطعات مناسب خودرو، به‌ویژه فیلتر بنزین، اهمیت حیاتی دارد. همراه ما باشید تا با این استانداردها بیشتر آشنا شویم. 

آشنایی با استاندارد آلایندگی اروپا

اتحادیه اروپا از دهه 1990 مجموعه قوانینی را تدوین کرد که سقف مجاز انتشار ترکیبات شیمیایی مضر از خودروها را مشخص می‌سازد. این مقررات شامل محدودیت‌هایی برای انتشار مونواکسیدکربن، ذرات معلق، اکسیدهای نیتروژن و هیدروکربن‌های نسوخته است و هر خودرویی که قصد ورود به بازار اروپا را دارد، باید این معیارها را رعایت کند.

تکامل این استانداردها از یورو 1 در سال 1992 آغاز شد و اکنون به یورو 6 رسیده که از سال 2015 اجرایی شده است. هر نسخه جدید، محدودیت‌های سخت‌تری را اعمال می‌کند و خودروسازان را مجبور به استفاده از فناوری‌های پیشرفته‌تر می‌سازد. نسخه یورو 7 نیز قرار است از سال 2025 در اروپا اجرایی شود و انقلابی در صنعت خودروسازی ایجاد کند.

نسخه‌های استاندارد یورو 

تکامل استانداردهای آلایندگی یورو طی سه دهه، مسیری تدریجی برای کاهش انتشار گازهای مضر از خودروها بوده است. هر نسخه جدید، الزامات سخت‌تری نسبت به نسخه قبلی اعمال کرده و فناوری‌های پیشرفته‌تری را در صنعت خودروسازی ضروری ساخته است:

• استاندارد یورو 1 (EU I): دسامبر 1992 (دی ۱۳۷۱)
• استاندارد یورو 2 (EU II): ژانویه 1997 (دی ۱۳۷۵)
• استاندارد یورو 3 (EU III): ژانویه 2001 (دی ۱۳۷۹)
• استاندارد یورو 4 (EU IV): ژانویه 2006 (دی ۱۳۸۴)
• استاندارد یورو 5 (EU V): ژانویه 2011 (دی ۱۳۸۹)
• استاندارد یورو 6 (EU VI): سپتامبر 2015 (دی ۱۳۹۳)
• استاندارد یورو 7 (EU VII): هنوز اجرا نشده است. 

در بخش‌های بعدی با جزئیات فنی و تاثیرات هر یک از این استانداردها بر صنعت خودروسازی و قطعات یدکی آشنا خواهیم شد.

• یورو 1 

نقطه آغاز انقلاب زیست‌محیطی در صنعت خودرو با الزام استفاده از کاتالیزور و حذف سرب از بنزین رقم خورد. این استاندارد حد مجاز 2.72 گرم در کیلومتر را برای مونوکسید کربن تعیین کرد که امروزه رقمی بسیار بالا محسوب می‌شود. خودروسازان برای اولین بار مجبور شدند سیستم‌های انژکتوری را جایگزین کاربراتورهای سنتی کنند.

• یورو 2

چهار سال پس از یورو 1، معیارهای جدیدی برای تفکیک خودروهای بنزینی و دیزلی وضع شد که انتشار مونوکسید کربن را به 2.2 گرم در کیلومتر کاهش داد. کشورهای در حال توسعه از جمله ایران، این استاندارد را به عنوان نقطه ورود به عرصه کنترل آلایندگی پذیرفتند. تولیدکنندگان قطعات مجبور شدند کیفیت محصولات خود را متناسب با نیازهای جدید ارتقا دهند.

• یورو 3

سال 2001 شاهد تحولی اساسی در نحوه سنجش آلاینده‌ها بود که اکسیدهای نیتروژن و هیدروکربن‌ها به صورت مجزا اندازه‌گیری شدند. موتورهای بنزینی محدود به انتشار 0.15 گرم در کیلومتر اکسید نیتروژن شدند که نیازمند بازطراحی محفظه احتراق بود. این تغییرات، اهمیت استفاده از فیلترهای با کیفیت بالاتر را دوچندان کرد.

• یورو 4 

کاهش 50 درصدی در انتشار آلاینده‌های اصلی، انقلابی در طراحی موتورها ایجاد کرد که حد مجاز مونوکسید کربن به یک گرم در کیلومتر رسید. سیستم‌های پاشش مستقیم سوخت و فناوری‌های کنترل الکترونیکی پیشرفته برای دستیابی به این اهداف ضروری شدند و کیفیت سوخت و روغن موتور نیز برای اولین بار در دایره توجه قرار گرفت.

• یورو 5

معرفی فیلتر ذرات معلق (DPF) برای موتورهای دیزلی، مهم‌ترین دستاورد این استاندارد بود که توانست 99 درصد ذرات معلق را جذب کند. خودروهای بنزینی نیز برای اولین بار با محدودیت انتشار ذرات معلق (0.005 گرم در کیلومتر) مواجه شدند. این تغییرات نیاز به فیلترهای سوخت با دقت فیلتراسیون بالاتر را ضروری ساخت.

• یورو 6 

پیشرفته‌ترین استاندارد فعلی، انتشار اکسیدهای نیتروژن را برای موتورهای دیزلی به 80 میلی‌گرم در کیلومتر محدود کرده که نیازمند سیستم‌های پیچیده تزریق اوره است. علاوه بر میزان وزنی، تعداد ذرات معلق نیز برای اولین بار محدود شد که دقت بسیار بالایی در فیلتراسیون سوخت را می‌طلبد. مصرف سوخت نیز بهبود قابل‌توجهی یافت که منجر به کاهش هزینه‌های عملیاتی خودروها شد.

• یورو 7 

آخرین استاندارد تدوین‌شده که قرار است از سال 2025 برای خودروهای سواری اجرایی شود، رویکردی جامع به آلودگی خودرو دارد. برخلاف نسخه‌های قبلی، محدودیت‌های یکسانی برای موتورهای بنزینی و دیزلی تعیین شده که پیچیدگی طراحی را کاهش می‌دهد. احتمالا یورو 7 آخرین استاندارد برای موتورهای احتراق داخلی خواهد بود؛ زیرا اروپا برای ممنوعیت کامل این خودروها تا سال 2030 برنامه‌ریزی کرده است.

نوآوری‌های اساسی در روش‌های آزمون و کنترل، یورو 7 را از نسخه‌های قبلی متمایز می‌کند. خودروها دیگر نه در آزمایشگاه، بلکه در شرایط واقعی جاده‌ای مورد ارزیابی قرار می‌گیرند که دقت سنجش را افزایش می‌دهد. همچنین دوام استانداردهای آلایندگی از 100 هزار کیلومتر به 200 هزار کیلومتر یا از 5 سال به 10 سال افزایش یافته است.

ویژگی‌های کلیدی استاندارد یورو 7:

• کنترل آلایندگی در شرایط واقعی: خودروها در جاده‌ها و در شرایط مختلف آب و هوایی تست می‌شوند تا نتایج واقعی‌تری به دست آید.
• محدودیت برای ذرات ترمز و تایر: برای اولین بار انتشار میکروپلاستیک از تایرها و ذرات فلزی از لنت‌های ترمز محدود شده است.
• افزایش دوام استانداردها: خودروها باید تا 200 هزار کیلومتر یا 10 سال استانداردهای اولیه خود را حفظ کنند.
• پشتیبانی از خودروهای برقی: الزامات جدیدی برای دوام و کارایی باتری‌های خودروهای الکتریکی تعیین شده است.
• نظارت دیجیتال: حسگرهای هوشمند امکان پایش مستمر عملکرد زیست‌محیطی خودرو را فراهم می‌کنند.

استاندارد یورو در ایران

ایران برای مقابله با بحران آلودگی هوای کلانشهرها، اجرای تدریجی استانداردهای یورو را از دهه 1380 آغاز کرد و خودروسازان داخلی موظف شدند محصولات خود را با این معیارها هماهنگ سازند تا امکان تولید و عرضه در بازار را داشته باشند. در حال حاضر اکثر خودروهای تولید داخل با استاندارد یورو 5 عرضه می‌شوند.

دولت ایران تصمیمات مهمی برای ارتقای استانداردهای زیست‌محیطی گرفته و هیئت وزیران مصوبه‌ای را تصویب کرده است. طبق این مصوبه، همه خودروسازان و واردکنندگان باید از ابتدای سال 1406 استاندارد یورو 6 را رعایت کنند. این تحول بزرگ نیازمند بازنگری در زنجیره تامین قطعات، به‌خصوص سیستم سوخت‌رسانی و فیلترهای بنزین است.

موارد کلیدی اجرای استاندارد یورو در ایران:

• خودروهای تولیدی فعلی باید حداقل استاندارد یورو 5 را رعایت کنند.
• واردات خودروهای سواری منحصرا با استاندارد یورو 5 مجاز است.
• خودروهای سنگین وارداتی باید دارای استاندارد یورو 6 یا معادل آن باشند.
• نصب فیلتر جاذب ذرات برای خودروهای دیزلی یورو 5 الزامی است.

بهترین استاندارد فیلتر بنزین در ایران

کیفیت سوخت عرضه‌شده در جایگاه‌های سوخت کشور عامل تعیین‌کننده‌ای در انتخاب فیلتر بنزین مناسب محسوب می‌شود. بنزین توزیعی در ایران عمدتا دارای استاندارد یورو 4 و حاوی حداکثر 50 پی‌پی‌ام گوگرد است.

این میزان گوگرد در مقایسه با بنزین یورو 5 که تنها 10 پی‌پی‌ام گوگرد دارد، نسبتا بالاست و مالکان خودروهایی که دارای موتورهای یورو 5 یا 6 هستند، با چالش خاصی مواجه می‌شوند. فیلترهای طراحی‌شده برای این موتورها، برای کار با سوخت‌های پاک‌تر ساخته شده‌اند و استفاده از بنزین یورو 4 باعث گرفتگی زودهنگام آن‌ها می‌شود. راهکار عملی، استفاده از فیلترهای باکیفیت و کاهش فواصل تعویض آن‌هاست.

شرکت‌های معتبر تولید قطعات خودرو در ایران، فیلترهایی را طراحی کرده‌اند که با شرایط سوخت کشور سازگاری بهتری دارند. این فیلترها ضمن حفظ کارایی لازم برای موتورهای مدرن، مقاومت بیشتری در برابر ناخالصی‌های بنزین داخلی دارند. انتخاب فیلتر از برندهای معتبر داخلی که آزمایش‌های کیفی را پشت سر گذاشته‌اند، تضمینی برای عملکرد بهینه موتور خودرو خواهد بود.

نتیجه‌گیری

استانداردهای آلایندگی یورو مسیر تحول صنعت خودروسازی را در سه دهه گذشته رقم زده و نقش کلیدی در کاهش آلودگی هوا داشته‌اند. این تحولات اهمیت انتخاب قطعات باکیفیت، به‌ویژه فیلترهای سوخت مناسب را برای حفظ عملکرد بهینه موتور برجسته می‌سازد. 

مجموعه پیران پلاست با درک عمیق این نیازها، در تولید فیلترهای بنزین متناسب با استانداردهای روز و شرایط سوخت کشور، نقشی موثر در حفظ سلامت موتور خودروهای ایرانی ایفا می‌کند.